Zelf financieel plan maken: wat houdt het in en waar moet je op letten?
Zelf een financieel plan maken is voor veel ondernemers een van de moeilijkste, maar ook belangrijkste aspecten als je een succesvol bedrijf wil creëren. Of je nu een BV opricht bij de notaris, een krediet of lening aanvraagt bij de bank, een eenmanszaak start of gewoon intern inzicht wil: zonder duidelijk financieel plan maak je beslissingen gebaseerd op giswerk en loop je ongetwijfeld ooit tegen de muur aan.
In deze blog leren we je stap voor stap hoe je zelf een financieel plan opstelt. Praktisch, realistisch en gebaseerd op recente ondernemerscases van On The Rise in zowel België als Nederland. We gaan ook dieper in op de cashflowplanning, een onderdeel dat vaak onderschat wordt en net daarom voor problemen zorgt.
Wat is een financieel plan en wanneer heb je het nodig?
Een financieel plan is een gestructureerde vertaling van je ondernemersidee naar cijfers. Het toont hoe je geld gaat verdienen, welke kosten je verwacht, hoeveel winst (of verlies) daaruit volgt en, vooral, hoe je cashpositie evolueert in de tijd. Het dwingt je om verder te kijken dan “het idee is goed” en concreet te maken of het ook financieel haalbaar is.
In België is een financieel plan maken verplicht bij de oprichting van een BV, CV of NV en wordt het neergelegd bij de notaris. Het moet aantonen dat je onderneming voldoende startkapitaal heeft om te kunnen overleven. Voor een eenmanszaak is er meer vrijheid en is het financieel plan niet verplicht, maar net daardoor wordt het vaak onderschat. In Nederland is een financieel plan juridisch minder strikt vastgelegd, maar banken, investeerders en subsidie-verschaffers verwachten het vrijwel altijd bij een krediet- of financieringsaanvraag.
Lees ook: Lening voor startende ondernemingen – zo krijg je startkapitaal in België
Wat moet verplicht in een financieel plan staan?
Bij oprichting van een vennootschap (zoals een BV) ben je wettelijk verplicht een financieel plan op te stellen dat aantoont dat je startkapitaal toereikend is voor minstens twee jaar activiteit.
Volgens het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen moet het financieel plan minstens volgende onderdelen bevatten
- Een beschrijving van de voorgenomen activiteiten
- Een overzicht van alle financieringsbronnen bij de start
- Een geprojecteerde Wint-Verliesrekening voor minstens 2 jaar
- Een openingsbalans + de verwachte balans na 12 en 24 maanden
- Een geprojecteerde Cashflowplanning voor minstens 2 jaar
- Een toelichting van de gebruikte aannames en hypthoses
- De naam van je financieel adviseur (indien van toepassing)
Het doel hiervan is duidelijk: aantonen dat je onderneming financieel levensvatbaar is. Indien je binnen drie jaar failliet gaat, bekijken ze je financieel plan opnieuw. Indien dit kennelijk ontoereikend wordt bevonden, kan je als oprichter persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.
Denk dus goed na over je financieel plan. Het is meer dan zomaar een formaliteit.
Wat is optioneel bij het opstellen van een financieel plan?
Naast de wettelijke verplichtingen zijn er bijkomende analyses die sterk aanbevolen zijn, maar zeker niet verplicht voor de notaris.
Denk aan een break-evenanalyse, ratio-analyse, aflossingstabellen van leningen, scenario-analyses of risico- & gevoeligheidsanalyses.
Of je deze toevoegt, hangt af van het doel van je plan. Voor een bank of investeerder zijn ze vaak een grote meerwaarde. Daarnaast geven ze je ook meer intern inzicht over je cijfers, wat altijd waardvol is als ondernemer.
De verplichte onderdelen uitgelegd
1. verkoopvoorspelling inschatten
De verkoopvoorspelling (of omzetprognose) is een inschatting van hoeveel je denkt te verkopen in de komende maanden en jaren.
Dit is het startpunt als je zelf een financieel plan wil opstellen, omdat je volledige resultatenrekening, cashflowplanning en balans vanuit deze cijfers vertrekken. Als je omzet verkeerd inschat, klopt de rest ook niet.
Hoe stel je nu een verkoopvoorspelling op? Dat is eenvoudig:
Begin met je product(en) of dienst(en) op te sommen. Bepaal vervolgens je verkoopprijs. Schat daarna in hoeveel eenheden je per maand denkt te verkopen.
Baseer je hierbij niet op hoop en wat je graag zou willen verkopen, maar op logica:
- Hoe groot is je doelgroep?
- Wat is je marketingbudget?
- Hoe snel groeit je zichtbaarheid?
- Hoeveel klanten kan je realistisch bedienen?
- ...
Werk met voorzichtige aannames en bekijk de resultaten uit je MVP. Te optimistisch plannen is één van de grootste fouten bij starters.
2. Winst- en verliesrekening (resultatenrekening)
De winst- en verliesrekening toont je opbrengsten en kosten over een bepaalde periode. Het resultaat is je winst of verlies.
In je resultatenrekening zie je dus of je onderneming rendabel is. Het is belangrijk om te weten dat winst niet automatisch betekent dat je voldoende cash hebt, maar het toont wel of je businessmodel economisch gezond is.
Investeerders en banken kijken hier heel aandachtig naar.
Hoe stel je nu een Winst- & Verliesrekening op? Vertrek van je verkoopvoorspelling en breng nadien alle kosten in kaart. Denk aan zowel variabele kosten (grondstoffen, aankoop producten), als aan vaste kosten (huur, verzekeringen, software, marketing).
Vergeet zeker niet je personeelskosten (inclusief alle werkgeversbijdrage, sociale lasten,…) en afschrijvingen mee op te nemen.
Als je vervolgens alle kosten van je omzet aftrekt, blijft je brutowinst over. Hierop wordt je vennootschapsbelasting berekent om je uiteindelijke nettowinst te bepalen.
3. Cashflowplan (kasplanning)
De cashflowplanning toont wanneer geld effectief binnenkomt en buitengaat. Dit is niet hetzelfde als winst; je kan namelijk winst maken, maar toch zonder geld zitten.
Dit is vrijwel het belangrijkste overzicht om op te stellen. We raden dan ook ten zeerste aan om hier extra tijd aan te besteden. De notaris en banken willen namelijk zien dat je voldoende liquiditeit hebt om je verplichtingen na te komen. Zonder een heldere kasplanning zal de bank je geen lening verschaffen.
Hoe stel je een cashflowplan op? Vertrek opnieuw van je omzet, maar kijk naar dit keer naar betalingstermijnen. Wanneer betalen klanten effectief? Onmiddellijk bij aankoop? Na 14, 30 of misschien wel 60 dagen?
Daarna bekijk je wanneer jij je kosten maakt. Wanneer koop je voorraad aan en moet je de leveranciers betalen, je btw afdragen, lonen storten,… Houd hierbij ook rekening met grotere investeringen die je nog wil doen. Deze hebben namelijk een grote invloed of je cashflow.
Bekijk deze inkomsten en uitgaven maand per maand en plaats ze in een overzicht. Zo zie je waar mogelijke tekorten ontstaan.
Een eenvoudige Excel-tabel volstaat.
4. Balans
De balans is een momentopname van je onderneming. Ze toont wat je bezit en hoe dat gefinancierd is.
Aan de ene kant staan je activa. Dat zijn je investeringen, je voorraad, je openstaande klantenfacturen en het geld op je rekening. Alles wat waarde heeft binnen je onderneming komt hier terecht.
Aan de andere kant staan je passiva. Dat zijn je eigen middelen en je schulden. Met andere woorden: wie heeft je investeringen betaald? Jijzelf of een externe partij zoals een bank?
Hoe stel je een balans op? Start met de investeringen die je gaat maken bij oprichting. Denk aan machines, computers, voorraad of opstartkosten. Noteer ook hoeveel geldmiddelen je cash op je rekening wil hebben staan als buffer om de eerste maanden door te komen.
Daarna noteer je hoe je dit financiert: via eigen middelen, een banklening of achtergestelde lening aan jezelf?
De balans moet altijd in evenwicht zijn. Als je de waarde van alle activa optelt moet dat gelijk zijn aan de som van alle passiva. Wat je bezit, moet ergens gefinancierd zijn. Voor je financieel plan is dit belangrijk, omdat het aantoont of je onderneming vertrekt met een gezonde financiële structuur.
Extra tips en focuspunten
Begin niet met Excel, maar met je businessmodel
Een van de meest gemaakte fouten bij het opstellen van een financieel plan, is meteen beginnen rekenen zonder dat eerst uit te werken hoe de onderneming precies geld zal verdienen. Cijfers zonder context hebben geen waarde.
Voor je ook maar één formule in Excel zet, moet duidelijk zijn wat je aanbiedt, wie je klant is, hoe je verkoopt en waarom iemand voor jou zou kiezen. Het Business Model Canvas is hiervoor een uitstekend vertrekpunt, omdat het je dwingt om na te denken over waardepropositie, inkomstenstromen en kostenstructuur. Wie dit overslaat, loopt het risico een financieel plan te bouwen op aannames die nooit getest zijn. Dit leidt op zijn beurt tot een zwak plan, met alle gevolgen van dien.
In een eerdere blog gingen we hier dieper op in: Waarom het Business Model Canvas onmisbaar is voor jouw onderneming.
Wil je rechtstreeks je businessplan laten uitwerken? Lees er hier alles over.
Omzet inschatten: realistisch is beter dan indrukwekkend
De omzet bepalen is vaak het meest gevoelige onderdeel van een financieel plan. Starters zijn hier vaak te optimistisch en schatten hun omzet hoger in dan werkelijk haalbaar is. Dit is niet uit slechte wil, maar omdat enthousiasme het overneemt van realisme.
Een sterke verkoopvoorspelling of omzetprognose vertrekt niet vanuit “zowel omzet wil ik verdienen”, maar vanuit onderbouwde aannames. Marktonderzoek, gesprekken met potentiële klanten, concrete offertes en testverkopen maken je cijfers geloofwaardig. In verschillende praktijkcases, zowel bij MKB-dienstverleners als bij start-ups, bleek dat de eerste versie van het financieel plan werd afgewezen omdat de omzetverwachtingen onvoldoende onderbouwd waren. Pas toen die aannames werden bijgesteld aan de hand van klanteninterviews en de verkoopvoorspelling realistischer werd gemaakt, kwam er vertrouwen bij de bank.
Dit is ook een van de redenen waarom veel starters vastlopen bij financiering, iets wat we uitgebreider bespreken in de blog 7 veelgemaakte fouten in een financieel plan: zo krijg je wél een lening.
Kosten, marges en winst: waar het vaak misloopt
Naast omzet is het minstens even belangrijk om je kostenstructuur scherp te krijgen. Veel ondernemers focussen vooral op wat er binnenkomt, maar vergeten hoe snel geld ook weer buitengaat. Vaste kosten zoals huur, software en verzekeringen lopen elke maand door, terwijl variabele kosten vaak stijgen naarmate je meer verkoopt.
Een veelgemaakte fout is het onderschatten van marges. Je kan een mooie omzet draaien en toch nauwelijks iets overhouden. Daarom is het cruciaal om te begrijpen hoeveel winst er effectief per verkoop overblijft en hoeveel volume je nodig hebt om break-even te draaien.
De winst- en verliesrekening (in België) of exploitatiebegroting (in Nederland) geeft hier een mooi inzicht in, maar let op! Dit overzicht zegt nog niets over je cashpositie en net daar schuilt een groot risico.
Cashflowplanning: winst is niet hetzelfde als cash
Het belangrijkste onderdeel van elk financieel plan is zonder twijfel de cashflowplanning. In België spreekt men vaak over een kas- of cashflowplanning, terwijl in Nederland de term liquiditeitsbegroting wordt gebruikt. De inhoud is identiek: het gaat om het moment waarop geld effectief binnenkomt en weer vertrekt.
Veel startende ondernemers maken winst op papier, maar komen toch in de problemen omdat klanten laat betalen, btw moet worden doorgestort of investeringen vooraf cash vereisen. Een goede cashflowplanning toont maand per maand hoe je banksaldo evolueert en waar mogelijke tekorten ontstaan.
Bij verschillende startende klanten hebben we al vastgesteld dat ze in hun eerste maanden een negatieve cashflow hadden, ondanks een gezond businessmodel. Door dit vooraf te simuleren, konden investeringen worden gespreid, extra eigen middelen worden voorzien of financiering beter worden afgestemd. Banken hechten hier vaak meer belang aan dan aan pure winstcijfers.
Investeringen en eigen middelen: geloofwaardigheid telt
Zowel in België als Nederland verwachten externe partijen dat je zelf ook risico neemt. Voldoende eigen middelen verhogen je geloofwaardigheid en tonen aan dat je vertrouwen hebt in je eigen project. Alles volledig financieren met leningen maakt je kwetsbaar, zeker in de opstartfase.
Een realistisch financieel plan houdt rekening met investeringen, opstartkosten en een buffer voor een tragere start dan verwacht. Voor BV’s is dit extra belangrijk, omdat het financieel plan juridisch moet aantonen dat de onderneming levensvatbaar is.
Templates en modellen: hulpmiddel, geen vervanging voor inzicht
Je hoeft geen financieel expert te zijn om een degelijk financieel plan te maken. Er zijn tal van rekenmodellen en templates online beschikbaar die je helpen om structuur te brengen en niets te vergeten. Binnenkort komt er op onze website een downloadbaar Excel-template beschikbaar waarmee je eenvoudig je resultatenrekening, cashflowplanning en investeringen kan uitwerken.
Het is wel belangrijk dat een template nooit je kritische nadenken vervangt. De kwaliteit van je financieel plan hangt af van de aannames die je erin stopt, niet van de vormgeving.
Zelf doen of hulp inschakelen?
Zelf je financieel plan maken is leerzaam en geeft veel intern inzicht. Voor eenmanszaken of eenvoudige structuren is dit vaak perfect haalbaar. Zodra je echter een BV opricht, externe financiering zoekt of complexe cashflows hebt, kan begeleiding het verschil maken tussen een afgewezen en een goedgekeurd dossier.
Wie twijfelt, kan zich verdiepen in de blogs Businessplan laten maken vs zelf schrijven: wat is het slimste? en Wat kost een financieel plan & is het die investering waard?.
Heb je nood aan ondersteuning, dan kan je altijd terecht op de pagina Financieel plan laten opstellen.
Conclusie
Een financieel plan opstellen is geen puur boekhoudkundige oefening. Het is een strategisch document dat bepaalt of jouw onderneming financieel stevig genoeg staat om te starten.
Voor een vennootschap is het wettelijk verplicht. Maar zelfs als dat niet zo was, blijft het onmisbaar.
Een sterk financieel plan:
- Verhoogt je slaagkansen
- Beschermt je tegen onderschattingen
- Geeft je grip op je cijfers
- Straalt professionaliteit uit
Wil je zeker zijn dat jouw financieel plan correct, realistisch en overtuigend is én voldoet aan alle wettelijke verplichtingen? Dan begeleiden we je bij On The Rise graag stap voor stap!
