Zelf financieel plan maken: wat houdt het in en waar moet je op letten?
Zelf een financieel plan maken is voor veel ondernemers een van de moeilijkste, maar ook belangrijkste aspecten als je een succesvol bedrijf wil creëren. Of je nu een BV opricht bij de notaris, een krediet of lening aanvraagt bij de bank, een eenmanszaak start of gewoon intern inzicht wil: zonder duidelijk financieel plan maak je beslissingen gebaseerd op giswerk en loop je ongetwijfeld ooit tegen de muur aan.
In deze blog leren we je stap voor stap hoe je zelf een financieel plan opstelt. Praktisch, realistisch en gebaseerd op recente ondernemerscases van On The Rise in zowel België als Nederland. We gaan ook dieper in op de cashflowplanning, een onderdeel dat vaak onderschat wordt en net daarom voor problemen zorgt.
Wat is een financieel plan en wanneer heb je het nodig?
Een financieel plan is een gestructureerde vertaling van je ondernemersidee naar cijfers. Het toont hoe je geld gaat verdienen, welke kosten je verwacht, hoeveel winst (of verlies) daaruit volgt en, vooral, hoe je cashpositie evolueert in de tijd. Het dwingt je om verder te kijken dan “het idee is goed” en concreet te maken of het ook financieel haalbaar is.
In België is een financieel plan verplicht bij de oprichting van een BV, CV of NV en wordt het neergelegd bij de notaris. Het moet aantonen dat je onderneming voldoende startkapitaal heeft om te kunnen overleven. Voor een eenmanszaak is er meer vrijheid en is het financieel plan niet verplicht, maar net daardoor wordt het vaak onderschat. In Nederland is een financieel plan juridisch minder strikt vastgelegd, maar banken, investeerders en subsidie-verschaffers verwachten het vrijwel altijd bij een krediet- of financieringsaanvraag.
Begin niet met Excel, maar met je businessmodel
Een van de meest gemaakte fouten bij het opstellen van een financieel plan, is meteen beginnen rekenen zonder dat eerst uit te werken hoe de onderneming precies geld zal verdienen. Cijfers zonder context hebben geen waarde.
Voor je ook maar één formule in Excel zet, moet duidelijk zijn wat je aanbiedt, wie je klant is, hoe je verkoopt en waarom iemand voor jou zou kiezen. Het Business Model Canvas is hiervoor een uitstekend vertrekpunt, omdat het je dwingt om na te denken over waardepropositie, inkomstenstromen en kostenstructuur. Wie dit overslaat, loopt het risico een financieel plan te bouwen op aannames die nooit getest zijn. Dit leidt op zijn beurt tot een zwak plan, met alle gevolgen van dien.
In een eerdere blog gingen we hier dieper op in: Waarom het Business Model Canvas onmisbaar is voor jouw onderneming.
Omzet inschatten: realistisch is beter dan indrukwekkend
De omzet bepalen is vaak het meest gevoelige onderdeel van een financieel plan. Starters zijn hier vaak te optimistisch en schatten hun omzet hoger in dan werkelijk haalbaar is. Dit is niet uit slechte wil, maar omdat enthousiasme het overneemt van realisme.
Een sterke verkoopvoorspelling of omzetprognose vertrekt niet vanuit “zowel omzet wil ik verdienen”, maar vanuit onderbouwde aannames. Marktonderzoek, gesprekken met potentiële klanten, concrete offertes en testverkopen maken je cijfers geloofwaardig. In verschillende praktijkcases, zowel bij MKB-dienstverleners als bij start-ups, bleek dat de eerste versie van het financieel plan werd afgewezen omdat de omzetverwachtingen onvoldoende onderbouwd waren. Pas toen die aannames werden bijgesteld aan de hand van klanteninterviews en de verkoopvoorspelling realistischer werd gemaakt, kwam er vertrouwen bij de bank.
Dit is ook een van de redenen waarom veel starters vastlopen bij financiering, iets wat we uitgebreider bespreken in de blog 7 veelgemaakte fouten in een financieel plan: zo krijg je wél een lening.
Kosten, marges en winst: waar het vaak misloopt
Naast omzet is het minstens even belangrijk om je kostenstructuur scherp te krijgen. Veel ondernemers focussen vooral op wat er binnenkomt, maar vergeten hoe snel geld ook weer buitengaat. Vaste kosten zoals huur, software en verzekeringen lopen elke maand door, terwijl variabele kosten vaak stijgen naarmate je meer verkoopt.
Een veelgemaakte fout is het onderschatten van marges. Je kan een mooie omzet draaien en toch nauwelijks iets overhouden. Daarom is het cruciaal om te begrijpen hoeveel winst er effectief per verkoop overblijft en hoeveel volume je nodig hebt om break-even te draaien.
De winst- en verliesrekening (in België) of exploitatiebegroting (in Nederland) geeft hier een mooi inzicht in, maar let op! Dit overzicht zegt nog niets over je cashpositie en net daar schuilt een groot risico.
Cashflowplanning: winst is niet hetzelfde als cash
Het belangrijkste onderdeel van elk financieel plan is zonder twijfel de cashflowplanning. In België spreekt men vaak over een kas- of cashflowplanning, terwijl in Nederland de term liquiditeitsbegroting wordt gebruikt. De inhoud is identiek: het gaat om het moment waarop geld effectief binnenkomt en weer vertrekt.
Veel startende ondernemers maken winst op papier, maar komen toch in de problemen omdat klanten laat betalen, btw moet worden doorgestort of investeringen vooraf cash vereisen. Een goede cashflowplanning toont maand per maand hoe je banksaldo evolueert en waar mogelijke tekorten ontstaan.
Bij verschillende startende klanten hebben we al vastgesteld dat ze in hun eerste maanden een negatieve cashflow hadden, ondanks een gezond businessmodel. Door dit vooraf te simuleren, konden investeringen worden gespreid, extra eigen middelen worden voorzien of financiering beter worden afgestemd. Banken hechten hier vaak meer belang aan dan aan pure winstcijfers.
Investeringen en eigen middelen: geloofwaardigheid telt
Zowel in België als Nederland verwachten externe partijen dat je zelf ook risico neemt. Voldoende eigen middelen verhogen je geloofwaardigheid en tonen aan dat je vertrouwen hebt in je eigen project. Alles volledig financieren met leningen maakt je kwetsbaar, zeker in de opstartfase.
Een realistisch financieel plan houdt rekening met investeringen, opstartkosten en een buffer voor een tragere start dan verwacht. Voor BV’s is dit extra belangrijk, omdat het financieel plan juridisch moet aantonen dat de onderneming levensvatbaar is.
Templates en modellen: hulpmiddel, geen vervanging voor inzicht
Je hoeft geen financieel expert te zijn om een degelijk financieel plan te maken. Er zijn tal van rekenmodellen en templates online beschikbaar die je helpen om structuur te brengen en niets te vergeten. Binnenkort komt er op onze website een downloadbaar Excel-template beschikbaar waarmee je eenvoudig je resultatenrekening, cashflowplanning en investeringen kan uitwerken.
Het is wel belangrijk dat een template nooit je kritische nadenken vervangt. De kwaliteit van je financieel plan hangt af van de aannames die je erin stopt, niet van de vormgeving.
Zelf doen of hulp inschakelen?
Zelf je financieel plan maken is leerzaam en geeft veel intern inzicht. Voor eenmanszaken of eenvoudige structuren is dit vaak perfect haalbaar. Zodra je echter een BV opricht, externe financiering zoekt of complexe cashflows hebt, kan begeleiding het verschil maken tussen een afgewezen en een goedgekeurd dossier.
Wie twijfelt, kan zich verdiepen in de blogs Businessplan laten maken vs zelf schrijven: wat is het slimste? en Wat kost een financieel plan & is het die investering waard?.
Heb je nood aan ondersteuning, dan kan je altijd terecht op de pagina Financieel plan laten opstellen.
Conclusie
Een financieel plan is geen formaliteit, maar een strategisch hulpmiddel. Het helpt je om realistische keuzes te maken, risico’s te beheersen en met vertrouwen te ondernemen. Wie de tijd neemt om een degelijk financieel plan te maken, vergroot zijn slaagkansen aanzienlijk, in België én in Nederland.
